Το ρολόι του κόσμου χτυπάει μεσάνυχτα

Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς απήθυνε έκκληση από το βήμα του ΟΗΕ για τον τερματισμό της ισραηλινής κατοχής και την διεθνή αναγνώριση της Παλαιστίνης ως ανεξάρτητου κράτους. Τόλμησε δε να χαρακτηρίσει "πόλεμο γενοκτονίας" τις πρόσφατες ισραηλινές επιχειρήσεις και να απειλήσει με τιμωρία των ενόχων. Γεγονός είναι ότι ο Μαχμούτ Αμπάς έχει απειλητική φάτσα. Έχει μουστάκι, πεταχτά αυτιά και φορά χοντρά παλιομοδίτικα γυαλιά. Ο μέσος αμερικάνος που θα τον συναντούσε στο δρόμο θα καλούσε άμεσα το εφμπιάι καταγγέλλοντας πιθανό τρομοκράτη. Ο μέσος αμερικάνος είναι χοντρός και βλαμμένος· μόνο ένα λαό μπορώ να σκεφτώ με μεγαλύτερο μέσο όρο μαλακίας. Για κάποιο λόγο όμως, όταν ενώνονται οι δύο αυτοί λαοί προκύπτουν κυβερνητικοί εκπρόσωποι σαν τη Τζένιφερ Ψάκι που χοντρή δεν τη λες, καριόλα ίσως, και η οποία έσπευσε να απογοητευτεί από τις "προκλητικές δηλώσεις" Αμπάς σημειώνοντας ότι "δεν βοηθούν στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των δύο πλευρών". Η εμπιστοσύνη αποκαθίσταται όταν ο δολοφονημένος είναι ψύχραιμος και μετριοπαθής, κατά την Ψάκειο αντίληψη τουλάχιστον. Διότι πάντα η αλήθεια είναι κάπου στη μέση, είτε δολοφονείς είτε σε δολοφονούν. Αχ βρε πουτάνα θεωρία των δύο άκρων.

Στην Ουκρανία γκρέμισαν κι άλλο άγαλμα του Λένιν. Ο κυβερνήτης του Χάρκοβο υπέγραψε το διάταγμα και το ανυπόμονο πλήθος κατεδάφισε το μεγαλύτερο εναπομείναν άγαλμα του Λένιν στην Ευρώπη. Μέχρι πρότινος η Ευρώπη προμόταρε φανατικά τη θεωρία των δύο άκρων, για την εξομοίωση φασισμού και κομμουνισμού ως παρόμοιες ολοκληρωτικές θεωρίες. Όμως το αίμα νερό δεν γίνεται και ακροδεξιοί "ακτιβιστές" αναρριχώνται πανηγυρικά στις εξουσίες χοροπηδώντας γύρω από ερείπια μνημείων της σοβιετικής περιόδου. Εξάλλου ο φασισμός είναι πολύ ευρεία έννοια. Δεν έπεται ότι ο ακροδεξιός είναι φασίστας, μπορεί να είναι απλός ακτιβιστής, πρόθυμος να το συζητήσει προτού σε μαχαιρώσει. Ενώ ο κομμουνιστής δεν ξεγλυστρά με τίποτα και μπορείς εύκολα να τον πεις "κόκκινο φασίστα". Ιδίως αν αρνείται να ανέβει στο πρώην ευρωκομμουνιστικό τρενάκι προς την εξουσία. Γιατί λοιπόν να μην σκεφτεί κανείς ότι οι ακτιβιστές γκρεμίζουν αγάλματα των κόκκινων φασιστών; Αν και για να είναι σωστή η δοσολογία, συνήθως ο νεκρός κομμουνιστής είναι "καλός". Κι αν ζούσε σήμερα θα είχε άλλα μυαλά. Ο ζωντανός, αυτός μάλιστα, αυτός κατά πάσα πιθανότητα είναι κόκκινος φασίστας.

Τικ τακ τικ τακ, το ρολόι του κόσμου χτυπά μεσάνυχτα. Ταυτόχρονα στην Παλαιστίνη και στην Ουκρανία.

Τικ τακ τικ τακ, το ρολόι του κόσμου θα ξαναχτυπήσει, προκλητικά, καταμεσήμερο.

Ούτε σε τύμβο δε βρίσκουμε εθνική περηφάνια

Εξακολουθούν να διαφωνούν οι αρχαιολόγοι για τη χρονολόγηση του μνημείου της Αμφίπολης. Ποιος νά 'ναι ο ένοικος; Νά 'ναι ο Μεγαλέξανδρος, νά 'ναι ο Βουκεφάλας ή θα μας προκύψει τελικά κανας ρωμαίος συγκλητικός και θα ξενερώσει το πανελλήνιο;
Τέτοια αγωνία είχαμε να νιώσουμε από την ψηφοφορία του 1997 για τη διοργάνωση των ολυμπιακών αγώνων του 2004. Υποψήφιες πόλεις ήταν τότε η Αθήνα, η Ρώμη, το Κέιπ Τάουν, η Στοκχόλμη και το Μπουένος Άιρες. Μονομάχησαν τελικά η Αθήνα και η Ρώμη, και φυσικά νικήσαμε. Νικήσαμε απ' όλες τις απόψεις, ιδίως αν δει κανείς τις θαυμάσιες υποδομές που μας έμειναν αμανάτι, έστω και ολίγον τι υπερπληρωμένες.

Νάτη τώρα πάλι η Ρώμη που μας χώνεται στη μύτη, θέλοντας να πάρει τη ρεβάνς εντός του μνημείου της Αμφίπολης. Μονίμως τσιμπούρια αυτοί οι γείτονες, δεν διδάχτηκαν τίποτα από την Κορυτσά, το Τεπελένι, τους Άγιους Σαράντα και τη μεταφορά της πρωτεύουσας της αυτοκρατορίας τους στην Κωνσταντινούπολη. Που πάτε μωρέ φρατέλια;

Κι όμως, τα ερωτήματα είναι αμείλικτα...
Γιατί φοράνε πλατφόρμες και όχι γόβες οι καρυάτιδες;
Γιατί έχουν απλό και όχι γαλλικό πεντικιούρ;
Γιατί φέρουν κουπ με βοστρύχους αντί για ασύμμετρο καρέ φιλαριστό;
Γιατί ανέμισε τον ήλιο της Βεργίνας στο Μύτικα ο Μιλόσοσκι;

Είναι ανησυχητικά τα σημάδια και η Ελλάς αγωνιά. Και να βρεθεί έστω κάνας Ρωμαίος εντός του μνημείου, πάει καλά. Σκέψου να βρεθεί ο προπάππους του Κίρο Γκλιγκόρωφ... Ταραχή θα πέσει στη χώρα και το σανίδωμα θα υποχωρήσει, όπως προέβλεψε κι ο Γέρων Γερούνδιος.

Τέλος πάντων, για ξεκάρφωμα τα γράφω τα παραπάνω αφού ήδη γνωρίζω ποιος είναι ο ένοικος της μεζονέτας της Αμφίπολης. Μην ανησυχείτε συνέλληνες, δεν είναι Σκοπιανός, ούτε Αλβανός, ούτε Αφγανός.
Πως να το κρύψωμεν άλλωστε, είχα ήδη τις υποψίες μου εδώ και δύο εβδομάδες, όταν βρέθηκαν κάποια μυστηριώδη αντικείμενα και μεταφέρθηκαν με άκρα μυστικότητα στο μουσείο της Αμφίπολης.
Μετά όμως τη χτεσινή συνάντηση του Αντώνη του Σαμαρά με την Άγκελα Μέρκελ και το ιδιαίτερης σημειολογίας γεγονός ότι η τελευταία τον φίλεψε ιπποφαές, βεβαιώθηκα. Τρύπωσα έτσι κρυφά στα άδυτα του μουσείου και αναζήτησα τα μυστηριώδη ευρήματα.

Ήλπιζα, ομολογώ, ότι έκανα λάθος. Ήλπιζα να βρω μια επιγραφή "ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΤΑΙ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ". Φευ! Ποτέ δεν κάνω λάθος... Ίδού το επτασφράγγιστο μυστικό, ιδού ο ρωμαίος ένοικος του τύμβου:

Τελικά καλύτερα να ήταν ο προπάππος του Γκλιγκόρωφ.

Πιο καθυστερημένα (live)

"Καθυστερημένα" έλεγα νωρίτερα και δεν πρόλαβε να στεγνώσει η μελάνη στα πίξελ της δημοσίευσης όταν -εντελώς τυχαία- έπεσα σε μια μικροσκοπική εικονίτσα εξωφύλλου ενός βιβλίου. Στην οθόνη του υπολογιστή βέβαια. "Τι είναι τούτο;" σκέφτηκα. "Για να το ψάξω μήπως υπάρχει σε καλύτερη ανάλυση".
Αλλά δεν το βρήκα. Βρήκα μόνο αυτό:

Ακουστά κάπου έχω έναν συγγραφέα ονόματι Πεντζίκη αλλά μέχρι εκεί. Το εξώφυλλο όμως μου τράβηξε την προσοχή. Τι την προσοχή δηλαδή; Το ερωτεύτηκα. "Τίνος να είναι άραγε;", μου φύτρωσε το εικαστικό ενδαιφέρον. Βάζω λοιπόν "Πεντζίκης εξώφυλλο" στον γούγλη και ανακαλύπτω ότι είναι ζωγραφισμένο από τον ίδιο το συγγραφέα. Μάλιστα αγαπητοί αναγνώστες, σε ζωντανή μετάδοση μία ακόμα καθυστερημένη ανακάλυψή μου, αυτή του αυτοδίδακτου ζωγράφου Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη.

"Μήτηρ και τέκνο" (1989)

Ιχθύς και Περσεφόνη (1966)

"Κηδεία του Ιδομενέως" (1983)

"Μονή ή σπίτι, ψάρια, πουλιά, τετράποδο"

Διασταύρωση Εγνατίας και Αγίας Σοφίας (1950)

Αυτό δεν ξέρω τι είναι αλλά μου αρέσει.

Για τη βιογραφία του Ν.Γ.Πεντζίκη, εδώ.

Καθυστερημένα

Τώρα που το σκέφτομαι, όλα καθυστερημένα τα ξεκίνησα στη ζωή μου. Να, για παράδειγμα, τριάντα χρονώ έβαλα τσιγάρο στο στόμα μου. Μέχρι τότε ήμουν αντικαπνιστής και μάλιστα μουτζαχεντίν. Έφταιγε βέβαια που υπέφερα από τα Κεράνης του πατέρα μου και τα Μάρλμπορο του προϊστάμενου. Τώρα κοντεύω κι εγώ να περάσω το πακέτο.

Άλλο: με καθυστέρηση άρχισα να ξυρίζομαι. Πρώτα μαύρισε το χνούδι, έγινε αυτό το απαίσιο εφηβικό χνουδομούστακο και κατσάρωσαν πέντ' έξι τρίχες στο σαγόνι. Μια μέρα έπιασα το ξυράφι του πατέρα μου και ξούρισα τις άκρες. Ατζαμήδικα και πάρε λίγο δεξιά - ίσιωσε απ' αριστερά, το μουστάκι αδόλφησε, πράγμα που σχολιάστηκε καταλλήλως και αναγκάστηκα ν' αρχίσω να ξυρίζομαι κανονικά.

Κι έτσι, αφού πρώτα προσπέρασα τα σαράντα κι έκανα όλους τους πιθανούς τριχωτούς συνδυασμούς στη φάτσα, τώρα στα γεράματα αποφάσισα να γίνω και μηχανόβιος. Θες η ευκολία και ταχύτητα της μετακίνησης, θες τα ψυχολογικά μου, καβάλησα το δίτροχο κι αλωνίζω τους δρόμους της Αθήνας. Πιστός στην παράδοση της καθυστέρησης, περιμένω την κατάλληλη στιγμή για να βγάλω και άδεια οδήγησης! Παρακαλώ αυτό να μείνει μεταξύ μας.

.

Για την ώρα κυκλοφορώ μ' ένα σκούτερ, αλλά αργά ή γρήγορα θα αποκτήσω ετούτη την Triumph:

Για να κάνω και το ταξίδι στα σιβηρικά παράλια που λέγαμε. Βέβαια, αν είναι να πας προς Σιβηρία μεριά δεν παίρνεις καλύτερα μια Ural που είναι και ντόπιο πράμα; (Κι ήταν και το σοβιετικό αντίπαλο δέος στις στρατιωτικές BMW):

Δεν ξέρω ποια θα διαλέξω, θα εξαρτηθεί από τα κέρδη του λαχείου (όταν μου κάτσει) αλλά μόλις την αποκτήσω δεν θα παραλείψω να παραβρεθώ στη συγκέντρωση κλασσικής μοτοσυκλέτας:

Μόνο και μόνο για την ωραία αφίσα θα σκεφτώ να πάω και με το σκούτερ.

Κι όταν μεγαλώσω λίγο θ' αρχίσω να σκέφτομαι και το σεξ.

Νεανική επιχειρηματικότητα και μια μικρή ολλανδέζα

Αχ, τα νέα παιδιά, η ελπίδα του τόπου για πρόοδο και ανάπτυξη! Εμείς οι σαραντακάτι, όσοι τουλάχιστον δεν καταφέραμε να προσφέρουμε στη χώρα μας τη διεθνή καταξίωση και τη δόξα που ντιενεϊκώς δικαιούται, βλέπουμε τις προσπάθειες των νέων με ενδιαφέρον και ζήλεια. Μια τέτοια ζήλεια ένιωσα διαβάζοντας για το επίτευγμα των φοιτητών που ανακάλυψαν τη γόβα που μετατρέπεται από ψηλοτάκουνη σε φλατ.

Έχω ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα παπούτσια. Είναι, ας πούμε, το φετίχ μου. Άλλοι νιώθουν μια διαρκή ανάγκη να αγοράζουν προϊόντα τεχνολογίας, άλλοι ν' αγοράζουν βιβλία, εγώ δυσκολεύομαι να συγκρατηθώ και να μην πάρω ένα ακόμα ζευγάρι παπούτσια. Θυμάμαι κάποτε που ήθελες το 1/4 του μισθού σου για να πάρεις ένα καλό ζευγάρι παπούτσια. Σήμερα τα παπούτσια είναι πολύ πιο προσιτά, αρκεί βέβαια να υπάρχει μισθός.

Το ενδιαφέρον μου δεν περιορίζεται στα αντρικά παπούτσια. Έχω άποψη και για τα γυναικεία, την οποία επιβάλλω διατυπώνω ευγενικά στην κυρά μου. Πως να μην ενδιαφερθώ λοιπόν για την πτυσσόμενη γόβα, η οποία στο κάτω κάτω ανοίγει διάπλατα τον δρόμο στην Καινοτομία και την Ανάπτυξη; Λίγο είναι νά 'χεις να λες στους παλιογερμανούς "Όταν εμείς φκιάναμε πτυσσόμενες γόβες, εσείς φορούσατε σανδάλια με άσπρη κάλτσα;"

Ο ενθουσιασμός μου είναι τέτοιος που έκατσα και σκέφτηκα με ποιο τρόπο θα μπορούσε να γίνει ακόμα πιο καινοτόμα η ιδέα της πτυσσόμενης γόβας. Λέει ο ένας εκ' των δημιουργών του καινοτόμου προϊόντος "Κοιτώντας την αγορά και την καθημερινότητα των γυναικών, παρατηρούμε ότι έχουν συνεχή ενασχόληση καθ' όλη τη διάρκεια της μέρας, κάνοντας συνέχεια διαφορετικά πράγματα. Πηγαίνουν για δουλειά, για καφέ, για ποτό, για διασκέδαση γενικά και αυτό απαιτεί πολλές ενδυμασίες και κυρίως διαφορετικά παπούτσια". Ξεχνά φαίνεται ότι ενίοτε το υπηρετικόν προσωπικόν παίρνει άδεια, οπότε οι γυναίκες αναγκάζονται να μαζέψουν το σπίτι, να νταντέψουν τα παιδιά, να πάνε στη λαϊκή και γενικώς να κάνουν παρόμοιες τρε μπανάλ δραστηριότητες. Πως θα τα κάνουν αυτά, με τις παντόφλες; Να ξενερώσει ο σύζυγος και ν' αρχίσει να λοξοκοιτά; Όοοοχι βέβαια, η σύγχρονη δυναμική γυναίκα πρέπει να είναι πάντα σικ και περιποιημένη. Ακόμα κι όταν -ο μη γένοιτο- καθαρίζει τον απόπατο.


Ιδού μερικές καινοτόμες ιδέες:

Πτυσσόμενη γοβόσκουπα

Πόσο ενοχλητικό και αντιαισθησιακό είναι να μπουκάρει η γυναίκα σου με την ηλεκτρική σκούπα την ώρα που παρακολουθείς Θέμο, να σε σηκώνει απ' τη θέση σου, να σκεπάζει ο δαιμονισμένος ήχος της σκούπας τα λόγια του Θέμου κι επιπλέον να φορά και παντόφλες με φούντα; Αρκετά!

Με την πτυσσόμενη ηλεκτρική γοβόσκουπα, η διαδικασία του σκουπίσματος θα θυμίζει πλέον σκηνή από τις 9 1/2 εβδομάδες. Το πτυσσόμενο τακούνι είναι κούφιο και συνδέεται μέσω ενός λεπτού και διακριτικού σωλήνα με ειδικά διαμορφωμένο σουτιέν. Ενώ η σύζυγός σας χορεύει μπροστά σας μαλάζοντας τα στήθη της, δημιουργείται αρνητική πίεση στο σουτιέν, ρουφώντας τη σκόνη από μακριά και φουσκώνοντας το μπούστο της. Ποτέ το σκούπισμα δεν ήταν τόσο σέξυ και οικονομικό.

Πτυσσόμενο γοβοπατίνι
Πρέπει να τρέξετε για να παραλάβετε τα παιδιά απ' το σχολείο; Να προλάβετε τη λαϊκή και το σουπερμάρκετ; Το πτυσσόμενο γοβοπατίνι σας προσφέρει ταχύτητα αλλά και φινέτσα.

Πτυσσόμενος γοβοδονητής.
Μην πάει ο νους σας στο κακό. Το πτυσσόμενο τακούνι περιέχει μηχανισμό (batteries not included) ο οποίος παράγει δονήσεις που ξεκουράζουν τα ταλαιπωρημένα πόδια της νοικοκυράς μετά από ένα κουραστικό γύρο οικιακών εργασιών, χωρίς αυτή να ξοδεύεται σε βιομαγνητικά μασαζοκαλσόν. Οποιαδήποτε άλλη εφαρμογή, πέραν της καθοριζόμενης στον οδηγό χρήσης γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του αγοραστή.

Τι σχέση έχει τώρα η νεανική επιχειρηματικότητα με το παράδειγμα της μικρής ολλανδέζας που τσιτσιδώθηκε σε πλατεία για να κερδίσει τα δίδακτρα ενός έτους; Έχει να κάνει με το ρόλο της γυναίκας στη σύγχρονη καπιταλιστική κοινωνία, αυτής βέβαια που προέρχεται από τα μικροαστικά στρώματα, όχι της κόρης της Μαριάννας. Όταν δεν έχεις χρήματα για τα δίδακτρα, έχεις τη διέξοδο της αξιοποίησης της προίκας σου, δηλαδή των αποκρύφων σου. Και νεανική και επιχειρηματικότητα.
Ένα ζήτημα κατ' εξοχήν ταξικό.

Ποιος γαμεί τις αστακομακαρονάδες;

Όταν πρωτοδοκίμασα τη ζακυνθινή κουζίνα κατάλαβα ότι υπάρχει ασυμβατότητα ανάμεσα στα γευστικά μου γούστα και στις επτανησιακές γεύσεις. Κανέλα, μοσχοκάρυδο και γαρύφαλλα με τη σέσουλα, κυρίως στα μαγειρεμένα κρέατα, γρατσουνάνε τον λεπτεπίλεπτο ουρανίσκο μου που προτιμά την ευγενή πουρνίλα της γίδας και του τράγου. Έπεσα και σε καναδυοτρειστέσσερις περιπτώσεις τουριστικής κουζίνας κατάλληλης μόνο για ξεροψημένους άγγλους και σχημάτισα το στερότυπο.

Με τα χρόνια όμως εκτίμησα τα απλά της ζακυνθινής "κουζίνας". Όχι τα κοκκινιστά κουνέλια και τα κοκκινιστά στιφάδα, όχι τα κοκκινιστά κοκκόρια και τα κοκκινιστά κουνουπίδια και ασφαλώς όχι τις εορταστικές κουλούρες, τις στολισμένες σαν χριστουγεννιάτικα δέντρα (και με παρόμοια γεύση), αλλά τουλάχιστον όχι κοκκινιστές. Εκτίμησα κάποια πανεύκολα γλυκά και φαγητά, με απλά υλικά και πανεύκολη προετοιμασία.

Η φιτούρα είναι ένα τουβλάκι φτιαγμένο από χοντρό σιμιγδάλι και νερό. Τη βρίσκει κανείς σε πάγκους απέναντι από τον Άγιο Διονύσιο και απαραιτήτως στις γιορτές και τα πανηγύρια. Βουτάνε το τουβλάκι στη φριτέζα και αφού τηγανιστεί το πασπαλίζουν με ζάχαρη. (Εγώ που είμαι καλοφαγάς την προτιμώ με μέλι και κανέλα). Το μόνο στραβό με τη φιτούρα είναι ότι ανήμερα της Παναγίας πρέπει να ελιχθείς ανάμεσα από τους πάγκους των φιτουρατζήδων για να μπεις στην εκκλησία. Μα όταν μπεις ξεχνάς τη μικρή αυτή ταλαιπωρία, αφού η ταλαιπωρία από το επτανησιακό ψαλτικό ιδίωμα είναι τρισχειρότερη. Αλλά αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλιο.

Η φιτούρα (αλά Στρατολάτης)

Το μενουδέλι είναι σούπα φτιαγμένη από χοντρό φιδέ κοκκινιστό σε φρέσκια ντομάτα και σέλινο. Πάμφθηνο και απρόσμενα νόστιμο καλοκαιρινό φαγητό. Κατά τη γνώμη μου το γευστικότερο πιάτο της ζακυνθινής κουζίνας, που παντρεύεται έξοχα με φέτα ή -ακόμα καλύτερα- λαδοτύρι.

Το μενουδέλι (αλά Στρατολάταινα)

Το οποίο λαδοτύρι είναι η σημαντικότερη προσφορά της Ζακύνθου στον γευστικό πολιτισμό. Το φτιάχνουν από αιγοπρόβειο γάλα και το συντηρούν σε ελαιόλαδο. Σε αντίθεση με τα περισσότερα τυριά όσο ωριμάζει και σκληραίνει τόσο καλύτερο (και πιο πικάντικο) γίνεται. Δεν είναι βέβαια όλα ίδια και η Κεβή δεν τυποποιεί το υπέροχο δικό της.

Μικρό βλάσφημο μανιφέστο περί τέχνης

Μερικές φορές οι συζητήσεις περί τέχνης μου θυμίζουν τα κοριτσίστικα αρωματισμένα άλμπουμ των συμμαθητριών μου στο δημοτικό. Τι εστί έρως;
Με το λίγο μυαλό που μου έδωσε ο θεός έφτασα στο συμπέρασμα ότι ένα έργο τέχνης μπορεί κάλλιστα να δημιουργείται ακούσια, χωρίς τη "συγκατάθεση" του δημιουργού, αρκεί ο λήπτης να εντοπίζει σε αυτό στοιχεία αυθεντικής έμπνευσης (που μπορεί κάλλιστα να είναι λανθάνοντα) και εκφράσεις του ανθρώπινου πάθους.
Απ' το σημείο αυτό έχουν ξεκινήσει κι έχουν φτάσει σε αδιέξοδο, προαιωνίως, αμέτρητες διαφωνίες περί του αν ένα συγκεκριμένο έργο είναι έργο τέχνης ή κάτι άλλο, π.χ. έργο επίδειξης ικανοτήτων, έργο πρόκλησης-για-την-πρόκληση ή έργο εικαστικού αρλεκινισμού. Μιλώ κυρίως για τη ζωγραφική, αφού αυτή είναι η πιο διαδεδομένη και δημοφιλής από τις εικαστικές τέχνες.

Να μερικά αντιπροσωπευτικά δείγματα των ανωτέρω διαζεύξεων:

1. Έργο επίδειξης ικανοτήτων ρεαλιστικής απεικόνισης:

Τό 'χει κάνει σα ζωντανό ο κερατάς, αλλά γιατί δεν φωτογράφιζε να μην παιδεύεται; Τότε όπως πως θα άκουγε "βρε είσαι καταπληκτικός, σα ζωντανό μοιάζει";
(Ζορίστηκα για να μη βάλω ως αντιπροσωπευτικό δείγμα τη Μόνα Λίζα, κι ακόμα θυμώνω με τη δειλία μου να μην τη βάλω).

2. Έργο πρόκλησης για την πρόκληση:

Δεν του φαίνεται, ε; Που είναι η πρόκληση; Και τι να θέλει να πει η καλλιτέχνιδα; Αν εξαιρέσουμε ότι η "καλλιτέχνιδα" εκτοξεύει χρωματιστά αυγά από το πιπί της, τσίτσιδη δημοσίως, και κατόπιν τυλίγει το χαρτί για να απλωθεί το χρώμα και να βγει έτσι ωραίο, κατά τα λοιπά είναι ένα έργο τέχνης. Κάπως σαν αυτά του Φίτσουλα στη Βαβούρα. (Μεγάλη μορφή ο Φίτσουλας, κάποτε θα φτιάξω κανα σχετικό ποστ).

3. Έργο εικαστικού αρλεκινισμού:

Πόσο πιθανό είναι σε τρία (3) σπίτια φίλων και γνωστών σου να υπάρχει πρωτότυπος πίνακας του ίδιου σύγχρονου δημιουργού; Κι ούτε καν του Φασιανού ή του Σταθόπουλου, αλλά της Φώφης Μουρατίδου; Προφανώς ο όρος "εικαστικός αρλεκινισμός" συνιστά ευφημισμό, καταλληλότερος θα ήταν: "ρομαντικές κουράδες".

Καλά μέχρι εδώ, η λοιδορία είναι εύκολη και διασκεδαστική.

Λοιπόν, μπορεί ένα από τα παραπάνω τρία είδη να είναι ταυτόχρονα και έργο τέχνης; Ίσως, σπανιότατα, κάποιο της δεύτερης κατηγορίας, αλλά αυτό θα έχει συμβεί ακούσια.

Να ένα εξόχως χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Ο παρακάτω πίνακας του βέλγου Thierry de Cordier εκτέθηκε στην έκθεση Outlook του 2004 και αποσύρθηκε ως βλάσφημος λόγω σφοδρών αντιδράσεων του κοινού. Δικαιολογημένων υποθέτω μέχρι ενός σημείου.

Ασφαλώς δεν είναι ένας πίνακας που θα βάλεις στο σαλόνι.

Ο ίδιος ο δημιουργός του χαρακτήρισε το έργο ως "ένα είδος αντιποίνων". Τα αντίποινα λίγο έχουν να κάνουν με την τέχνη, τα ενοχικά όμως σύνδρομα έχουν να κάνουν πολύ. Ο Cordier ομολογεί τα ενοχικά του, όσο μπόρεσα να καταλάβω από συνέντευξή του, καθώς ήταν γόνος αυστηρής καθολικής οικογένειας και μαθητής σε καθολικό σχολείο.
Το έργο είναι τελικά βλάσφημο ή κοφτερό; Είναι πρόκληση-για-την-πρόκληση ή έργο τέχνης;

Τολμώ να πω ότι είναι έργο τέχνης και εξηγούμαι άμεσα:
Ο παραδοσιακός ρόλος της εκκλησίας στον ευνουχισμό της σεξουαλικότητας είναι γνωστός και δεν χρειάζονται πολλές αναλύσεις. Τα "μη-το-ένα-μη-το-άλλο-γιατί-θα..", στον ένα ή στον άλλο βαθμό, επί αιώνες ενσταλάζουν νευρώσεις και ενοχικά σύνδρομα, δημιουργώντας όχι μόνο αναχώματα στη σεξουαλικότητα αλλά και βαθιές πληγές στους "παραβάτες".
Ο σταυρός είναι ιερό σύμβολο μα ιερό σύμβολο είναι και ο φαλλός. Όχι στον ίδιο βαθμό, όχι στις ίδιες κουλτούρες και ασφαλώς όχι με το ίδιο περιεχόμενο. Ο φαλλός ήταν ιερό σύμβολο γονιμότητας  -όχι απαραίτητα σεξουαλικό- κατά τις προβιομηχανικές κοινωνίες, ιδίως δε πριν την επικράτηση των μονοθεϊστικών θρησκειών. Επί της ουσίας στον πίνακα του Cordier απεικονίζεται μια "σύγκρουση" ιερών συμβόλων και η υπόθεση ενισχύεται από τον υπότιτλο "Another ASPERGES me", όπου το asperges σημαίνει τόσο αγιασμός όσο και πασπαλίζω. (Σημαίνει και σπαράγγια στα γαλλικά αλλά μάλλον είναι άσχετο). Μια "σύγκρουση" σε εισαγωγικά, ακριβώς επειδή αυτή δεν υπάρχει στο βαθμό που φαίνεται με την πρώτη ματιά, ούτε νομίζω ότι εικονίζονται κάποια "αντίποινα". Γι' αυτό και επιμένω στο ακούσιο της έμπνευσης. Τόσο ο σταυρός, όσο και ο φαλλός στα ανθρώπινα πάθη αφορούν. Πάθος είναι η ισχυρή ενόρμηση, πάθος είναι και όσα υποφέρεις. Δυο σύμβολα που συνθέτουν την ανθρώπινη υπόθεση. Διότι ο φαλλός εμπεριέχει και την ενεργητική βία.
Βλέπω ακόμα μια διάσταση. Ένας φαλλός εκσπερματίζει πάνω σ' ένα σταυρό και κάποιος προσκυνά ευλαβικά. Που τό 'χω δει να γίνεται και να μην παραπονιέται κανείς; Στην πορνογραφία! Κάθε τσόντα που σέβεται το πρωτόκολλο, κλείνει ως γνωστόν με εκσπερμάτιση του ανδρός στην πρόσοψη της γυναικός. (Ουφ, άλλη μεγάλη κουβέντα! Θα την πιάσω μάλλον σε άλλο μπλογκ για να διαφυλάξω τη σοβαροφάνεια τούτου). Είναι μια τυποποιημένη διαδικασία κυρίως για την εξυπηρέτηση του καταναλωτή του προϊόντος, αλλά έχει κι άλλες διαστάσεις, τόσο κυριαρχικές όσο και (τολμώ πάλι να πω) θρησκευτικές. Πέραν όμως αυτού, του προσκυνηματικού / "αγιαστικού" χαρακτήρα, που είναι βέβαια πολύ λεπτός και αμφιλεγόμενος, υπάρχει και η γλαφυρή επιφάνεια. Οι γυναίκες πορνοστάρ δεν κωλύονται να φορούν σταυρούς και συχνά αυτοί πιτσιλίζονται με σπέρμα.
Το οποίο σπέρμα, ο σπόρος, η μονάδα της ζωής, είναι η ουσία της λατρευτικής διαδικασίας όλων των θρησκειών. Συνήθως βέβαια μεταφορικά, συνειρμικά.

Και μία τελική παρατήρηση. Το συγκεκριμένο έργο δεν μου αρέσει. Τουτέστιν, πρώτον δεν με ικανοποιεί αισθητικά, δεύτερον με καταπιέζει συναισθηματικά και τρίτον προσκρούει στα ενοχικά μου. Δεύτερο και τρίτο δεν απέχουν πολύ.

(Χρόνια σχεδίαζα να κάνω αυτό το ποστ. Ίσως γι' αυτό θα έπρεπε να το δουλέψω περισσότερο. Ευχαριστώ τον Μποτέρο και τον Τσίπρα για την αφορμή. Ελπίζω να μη βγήκε πολύ βλάσφημο).

Σφίγγες και σφήκες

Μετά από πολύχρονη ενδοσκόπηση συμπέρανα ότι είμαι άνθρωπος χαιρέκακος. Πάντα το ψυλλιαζόμουν, ήταν βλέπεις τόση η δευτεριάτικη χαρά μου όση η στενοχώρια των γαύρων και των βάζελων. Τώρα όμως με το χαμό στην Αμφίπολη νιώθω την κακία μου να χτυπά κόκκινο.

Τις προηγούμενες δύο εβδομάδες μπανιαριζόμουνα στη Ζάκυνθο. Κοντεύω πια, θέλοντας και μη, μισός ζακυθινός, και συνομίλησα με πολλούς ντόπιους. Μόνο στην προφορά δυσκολεύομαι λιγάκι, μού 'χει μείνει κουσούρι η αγρινιώτικη. Κύριο θέμα φυσικά το χαράτσι του ΕΝΦΙΑ, το οποίο τους βάρεσε κατακούτελα αφού όλα τα λιοστάσια απ' το χωριό ως τη θάλασσα μετριούνται για οικόπεδα. Τόσα χρόνια δεν τό 'χα πάρει χαμπάρι ότι το χωριό είναι τόσο πλούσιο. Αλλά αφού κανένας από τους χωριανούς δεν έλαβε εκκαθαριστικό με λιγότερα από πέντε ψηφία, δεν μπορεί, λεφτά υπάρχουν. Συνταξιούχος του ΟΓΑ με 15.000€ ΕΝΦΙΑ και να σου λέει ότι ευχαρίστως πουλάει το λιοστάσι του με το ίδιο ποσό. Άσε μας ρε παππού και σκάσε το ρευστό να σωθεί η πατρίς. Μη σου γαμήσω την πατρίς και τσου εθνοπατέρες που σταυρώνεις. (Νά' το το ζακυνθινό, αρχίζω να το κατακτώ).

Το ότι η πατρίς είναι τόσο πλούσια αποδεικνύεται και στην Αμφίπολη. Σκάβουν οι αρχαιολόγοι και βρίσκουν πλάκες και σφίγγες. Και στη Ζάκυθο έχει σφήκες, μιλιούνια σε γυρνοφέρνουν όταν κάνεις υπαίθριο ντους. Αν τό 'ξεραν οι ντόπιοι ότι είναι κι αυτές τεκμήριο θα κάναμε ντους χωρίς άγχος. Άκου λέει, δε σε πειράζουν αν δεν τις πειράξεις. Για ξαναμπές στα "στοιχεία οφειλών εκτός ρύθμισης".

Μ' όλα αυτά τα περί Αμφίπολης και την αγωνία που δέρνει την κοινή γνώμη, πολύ, μα πολύ το επιθυμώ να προκύψει ότι ο τάφος είναι του μούλου πρωτοξάδερφου του Βουκεφάλα. Και νά 'ναι και συλλημένος. Νά 'χει μόνο σωθεί ταριχευμένη η μουλαρίσια ψωλή. Όχι τίποτα άλλο αλλά για να χειροτερέψει η ισχιαλγία στο γίδι που περιμένει πως και πως να βγει για τις βαρύγδουπες ανακοινώσεις. Και ν' αρπάξουνε βρουκέλλα τ' άλλα γίδια που βλέπουν στην Αμφίπολη "θρίαμβο του Μεγαλέξανδρου κατά των Σκοπίων".
Ωχ θε μου, πόσους μεγατόνους μαλακίας σκόρπισες σ'αυτόν τον τόπο για να ισορροπήσει το φως με το σκότος;

Please don't scare the birds

Μέχρι και λίγες δεκαετίες πριν το τέλος του εικοστού αιώνα, στα ορυχεία χρησιμοποιούσαν πουλιά (κυρίως καναρίνια) για να ελέγχουν τα επίπεδα των τοξικών αερίων. Ειδικά το μονοξείδιο του άνθρακα, ως άοσμο και άγευστο, ήταν ο μεγαλύτερος εχθρός των ανθρακωρύχων (μετά τα αφεντικά τους). Τα πτηνά είναι πιο ευαίσθητα από τον άνθρωπο στην έκθεση σε τοξικά αέρια. Όταν σταματούσαν να κελαηδούν σήμαινε συναγερμός εκκένωσης. Είναι νομίζω εντυπωσιακό το ότι κατάφερναν να κελαηδούν μέσα στις σκοτεινές στοές, αλλά προφανώς λειτουργούσε.

Τη φωτογραφία αυτή αλίευσα στο blog του firsttimeuser, και έρχεται από το 1908. Απεικονίζει μια σκηνή σε ανθρακωρυχείο στο οποίο εργάζονταν παιδιά. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το εικαστικό κομμάτι:

Κεντρικό μήνυμα είναι το "Κλείστε την πόρτα". Ένα μήνυμα μάλλον επαγγελματικού ενδιαφέροντος, τύπου "Απαγορεύεται η μεταφορά ατόμων με παλετοφόρο" ή "Παρακαλείστε να τραβάτε το καζανάκι". Ένα τέτοιο μήνυμα (το δεύτερο, όχι το πρώτο) υπάρχει και σε δικό μου χώρο εργασίας και έχει επίσης φιλοτεχνηθεί περιμετρικά όπως και αυτό της ανωτέρω φωτογραφίας. Όχι όμως με τέτοιο μεράκι. Αντί να πηγαίνουν σχολείο ή να ζωγραφίζουν μαζί με τη μαμά, τα παιδιά των ορυχείων έμπαιναν (και μπαίνουν) στη βιοπάλη από πολύ νωρίς. Αντί για τέμπερες και μπλοκ ζωγραφικής περιορίζονταν σε κιμωλίες και ξύλινες πόρτες, όποτε και αν προλάβαιναν.

Το "Παρακαλώ μην τρομάζετε τα πουλιά" έχει μάλλον κι αυτό να κάνει με επαγγελματική πρόνοια. Υποθέτω ότι προνοεί ώστε η όποια αλλαγή της συμπεριφοράς των πουλιών να οφείλεται στους παράγοντες κινδύνου του ορυχείου.

Τα πουλιά είναι το βασικό στοιχείο της φωτογραφίας. Ως μοτίβο είναι πολύ δημοφιλές στα παιδιά, πόσο μάλλον σ' αυτά που εντελώς αφύσικα, όπως και τα πουλιά εξάλλου, χώνονταν μες στα ορυχεία. Το αφύσικο του πράγματος θα έκανε τα παιδιά να νιώθουν μια συγγένεια με τα πουλιά. Νομίζω ότι αυτό φαίνεται στο εικαστικό αποτέλεσμα, το οποίο είναι έτσι κι αλλιώς θαυμάσιο. Όλα τα πουλιά πετούν προς τα κάτω, κυνηγώντας την τροφή τους.

Ο τρόπος που αποδίδονται πάντως, τα φτερά δηλαδή σε κάθετη διάταξη ενώ ο κορμός σε οριζόντια, είναι μια καλλιτεχνική παραδοχή που συναντάται ακόμα και σε αρχαϊκά μοτίβα.

Το ερώτημα είναι, μέχρι πότε τα σύγχρονα δυτικά παιδιά θα ζωγραφίζουν σε "φυσικές" επιφάνειες.

Τσουκότκα

Αν είχα άπλετο χρόνο (και χρήμα) θα περνούσα τη μισή ζωή μου σε ταξίδια. Όχι από αυτά που ξεκινούν με την παραλαβή του προγράμματος από το γραφείο ταξιδίων, αλλά από αυτά που ξεκινούν με το άνοιγμα του χάρτη μέσα στο αυτοκίνητο (ή πάνω στο δίτροχο).
Είναι μεγάλη βέβαια η διαδρομή μέχρι την Τσουκότκα αλλά αν θες να γράψεις τη λέξη ταξίδι με κεφαλαία, πρέπει να ταξιδέψεις μέχρι εκεί. Η Σιβηρία μου ασκεί έντονη έλξη. Έτσι όπως δεσπόζει στο χάρτη, μια αχανής, αραιοκατοικημένη, άγρια περιοχή, με τα πιο μυστηριώδη παράλια επί γης, όπως τουλάχιστον τα έχω στο μυαλό μου. Αυτό κυρίως θα ήθελα να κάνω. Να πιάσω τα παράλια από το Μουρμάνσκ και να φτάσω μέχρι την Τσουκότκα. Κι όταν τελειώσει η εξερεύνηση, να μπω στη βάρκα για να εξερευνήσω τα -ακόμα πιο μυστηριώδη- νησιά του σιβηριανού αρκτικού.
Το μόνο πρόβλημα είναι ότι δεν έχω χρόνο και χρήμα κι είμαι ένας αλυσσοδεμένος μικροαστός.

Πως μού 'ρθε τώρα η Σιβηρία;
Είδα χτες βράδυ την θαυμάσια ταινία του Αλεξέι Ποπογκρέμπσκι "Πως τέλειωσε αυτό το καλοκαίρι" (2010). Δεν είναι απαραίτητο να γυρίσει κανείς στο ασπρόμαυρο σινεμά για να πετύχει μια ταινία της προκοπής. Αρκεί να μην μένει κολλημένος σε αξιώματα και εμμονές.
Η ταινία διαδραματίζεται σ' ένα απομονωμένο μετεωρολογικό σταθμό νησιού της Αρκτικής στην Τσουκότκα. Το τοπίο είναι εκπληκτικό, εύκολη δουλειά για τον φωτογράφο. Στο σταθμό συμβιώνουν δύο άνδρες, ο νεαρός Πάβελ και ο έμπειρος Σεργκέι. Είναι καλοκαίρι, μέχρι να φτάσει το φθινόπωρο ο ήλιος δεν θα βασιλέψει. Κατά τη διάρκεια της ατέλειωτης μέρας οι δύο άνδρες ακολουθούν ένα αυστηρό πρόγραμμα μετρήσεων, αναφορών και ύπνου. Ακόμα και στις εσχατιές της γης, η ρουτίνα είναι ρουτίνα. Με τη ρουτίνα όμως μόνο, δεν γίνεται ταινία. Οι πρωταγωνιστές δίνουν τις μετρήσεις τους μέσω ασυρμάτου. Μέσω ασυρμάτου ο Πάβελ μαθαίνει ότι η οικογένεια του Σεργκέι χάθηκε σε τραγικό δυστύχημα. Ο Σεργκέι εν τω μεταξύ απουσιάζει (σπάζει τη ρουτίνα) για ψάρεμα. Από το σημείο αυτό η τραγική ειρωνεία ακολουθεί ένα δρόμο κορύφωσης, βασανιστικό σχεδόν για το θεατή. Καθώς ο Πάβελ αποφασίζει να μην ενημερώσει το Σεργκέι. Είναι ένα καθήκον υπό το βάρος του οποίου λυγίζει. Ας μην τα γράψω όμως όλα.
Με ένα εκπληκτικό τοπίο, την ερημιά και δύο άνδρες, ο σκηνοθέτης έστησε μια σύγχρονη, λιτή τραγωδία. Πραγματεία περί του φόβου, των σχέσεων, της απώλειας. Τα γονίδια του σοβιετικού κινηματογράφου δεν χάνονται. Μια μικρή ατέλεια σημείωσα μόνο αλλά δεν θα την πω.

Διάλογοι αθωότητας

Η ιδέα για το ίντερνετ φύτρωσε σε αμερικάνικους εγκεφάλους εν μέσω ψυχρού πολέμου. Ένα ευρύ δίκτυο επικοινωνίας θα επιτάχυνε τη διασπορά πληροφοριών και θα τους έδινε το συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των σοβιετικών.

Τελικά υλοποιήθηκε από πανεπιστήμια. Και μέσα σε τρεις δεκαετίες κατέκλυσε τον κόσμο, αλλάζοντας τη μορφή της επικοινωνίας, ανοίγοντας λαμπρό πεδίο δόξης στις μπίζνες και βγάζοντας τα "αγαπητά μου ημερολόγια" σε δημόσια θέα.

Έτσι σήμερα αν θέλεις να κάνεις παράπονα σ' ένα φίλο σου ή μια φίλη σου δεν του χτυπάς την πόρτα ή το τηλέφωνο. Αλλάζεις την κατάσταση στο φέισμπουκ ή ανεβάζεις ένα διφορούμενο και τριφορούμενο ποστ κι είσαι εντάξει με τον εαυτό σου.

Στο κάτω κάτω πάντα εκεί ήταν το ζητούμενο, ανεξαρτήτως εποχών και μέσων. Αθωώθι σαυτόν.

Αναμνήσεις απ' τη ΔΕΗ

"Μπαμπά θα με πάρεις σήμερα στη δουλειά;"
Τό 'χουν για διασκέδαση να έρθουν στο γραφείο. Να τρέχουν δώθε κείθε στους διαδρόμους,  να ζητήσουν πατατάκια, χυμό, κρουασάν, παγωτό, να παίξουν στον υπολογιστή κι έπειτα να φορτωθούν στους πρόθυμους συναδέλφους.

Θυμάμαι όταν μ' έπαιρνε ο πατέρας μου στη δουλειά.
Ήταν μηχανουργός στον υποσταθμό της ΔΕΗ στην Ερμούπολη. Στην άκρη της πόλης, μετά τα κουφάρια των παλιών εργοστασίων. Ο υποσταθμός ήταν ένα μεγάλο κουτί. Άνοιγες μια συρτή πύλη και ξεχύνονταν το πανδαιμόνιο των τεσσάρων (ή έξι;) ντιζελογεννητριών. Δε νομίζω ότι υπάρχει δυνατότερος θόρυβος στο σύμπαν, ίσως μόνο το Μπιγκ Μπανγκ. Δεξιά, πίσω από τη τζαμαρία βρίσκονταν τα γραφεία. Έκλεινες τη πόρτα πίσω σου και βούιζαν τ' αυτιά σου. Όπως όταν έμπαινες στους ηχομονωμένους θαλάμους του ΟΤΕ με τις τρυπίτσες, στο πολλαπλάσιο όμως. Πίσω δεξιά ήταν το μηχανουργείο, το "γραφείο" του μπαμπά. Στη μέση είχε τον τόρνο με τον οποίο έφτιαχναν αντίγραφα των κατεστραμμένων εξαρτημάτων των γεννητριών. Γύρω γύρω πάγκους γεμάτους εργαλεία και μουτζουρωμένα στουπιά, με τα οποία φρόντιζα να γίνομαι μαντάρα.
Το εργοστάσιο ήταν σχεδόν στην εξοχή. Μια μέρα στη δουλειά του μπαμπά σήμαινε παιχνίδι γύρω από το εργοστάσιο. Από τη μάντρα του γηπέδου του ΑΟ Σύρου, μέχρι το καρνάγιο στην αποκάτω ακτή.
Έπειτα ο πατέρας μου μετατέθηκε στο Αγρίνιο. Στην κατασκευή του υδροηλεκτρικού σταθμού του Στράτου. Εκεί κι αν άξιζε να σε πάρει στη δουλειά! Βρέθηκα μέσα στο βουνό, όταν σκάβονταν οι τελευταίες στοές. Θυμάμαι την απίστευτη σε μέγεθος αίθουσα, λίγο πριν αρχίζουν να τοποθετούν τα μηχανήματα. Κούφιο βουνό, πραγματικά. Τον αέρα να σφυρίζει στις τεράστιες σκοτεινές στοές απορροής. Τους υδροστρόβιλους, άρτι τοποθετημένους. Όλα τεραστίου μεγέθους. Κι έπειτα, με το εργοστάσιο πια να λειτουργεί, το υπερθέαμα του ανοίγματος των τουρμπίνων, όταν τεράστιοι όγκοι νερού έπεφταν στους στρόβιλους κι έβγαιναν με ορμή και βρόντο δεκάδες μέτρα κάτω από τα κάγκελα στα οποία στεκόμασταν γαντζωμένοι για να μη μας ρίξει κάτω ο αέρας που μετατοπίζονταν βιαίως. Θυμάμαι και πόση εντύπωση μου έκανε ο πίνακας με τα εκατομμύρια κουμπάκια, μετρητές, διακόπτες και άλλα κερατλίκια. Υπέθετα ότι ο πατέρας μου κι οι συνάδελφοί του θα ήταν ασφαλώς σοφοί για να μπορούν να χειρίζονται αυτό το υπερχειριστήριο.
(Κι έπειτα σου λέει ο γιος μου "πάρε με στη δουλειά". Να σου δείξω τι μωρέ; Τα ξεβαμμένα πλήκτρα του πισί ή τα αθώα μουτζουρωμένα Α4;)

Ξαναγυρίζω και θυμάμαι τους συναδέλφους του πατέρα μου. Το Γιάννη, το Γιώργο, τον Τέλη. Όπως κι ο πατέρας μου πρόωρα χαμένοι από καρκίνο. Πολύ πιο πρόωρα αυτοί. Μήπως γιατί χωνόταν στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία των ισχυρών γεννητριών απροστάτευτοι; Μήπως τους έφαγε η χρόνια κυλιόμενη βάρδια; Μήπως τους έφαγε η στοά; Ή μήπως τυχαία;

Αυτοί κι άλλοι χιλιάδες την έφτιαξαν τη ΔΕΗ. Οι εναερίτες που γκρεμίστηκαν, οι εργάτες των στοών. Η ΔΕΗ δεν είναι πίτσα πεπερόνι απ' το πετυχημένο μαγαζί του αλήτη που κυβερνά, ούτε παντεσπάνι από αυτό που τρώνε οι αλήτες συντάκτες και σχολιαστές του Capital, για να κοπεί σε κομματάκια.
Είναι μια επιχείρηση που πρέπει να είναι κρατική και να προσφέρει φτηνό ρεύμα στο λαό. Όπως και η ΕΥΔΑΠ με το νερό. Όχι σαν τις σημερινές εισηγμένες που κλείνουν το διακόπτη όταν καθυστερεί η πληρωμή.
Αν θέλετε να κάνετε κάτι κομμάτια, κάντε τη σφηκοφωλιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το κεφάλι σας.